Wat betekent de nieuwe BRL 100 versie 3.0 voor jouw bedrijf?

De koeltechnische sector bevindt zich niet langer in een voorbereidingsfase: de veranderingen zijn al realiteit. Met de publicatie van de nieuwe BRL 100 versie 3.0 op 5 december 2025 door Rijkswaterstaat is de transitie naar een strenger gereguleerde en veiligheidsgerichtere sector definitief ingezet.

Is jouw organisatie voorbereid op de eisen van BRL 100 versie 3.0? Hier vind je een overzicht van de Beoordelingsrichtlijn (BRL) 100 versie 3.0, zoals vastgesteld op 5 december 2025. Deze versie is de directe reactie op de aangescherpte Europese F-gassenverordening (EU) 2024/573 en introduceert ingrijpende wijzigingen voor de installatiesector.

‍

1. BRL 100: integratie van natuurlijke koudemiddelen

De scope van BRL 100 v3.0 is aanzienlijk verbreed. Waar de regeling voorheen vooral werd gezien als een milieucertificaat gericht op F-gassen, ligt de nadruk nu ook expliciet op veiligheidsrisico’s van natuurlijke koudemiddelen. De regeling is opgedeeld in drie deelgebieden:

• Deelgebied I: Gefluoreerde broeikasgassen, koolwaterstoffen (zoals propaan en butaan) en alternatieve stoffen voor brandbeveiliging.
  ‍
• Deelgebied II: Koolstofdioxide (CO₂ / R-744).
  ‍
• Deelgebied III: Ammoniak (NH₃ / R-717).

Met de toevoeging van eisen rondom onder andere ATEX (explosieveiligheid) en verstikkingsgevaar bij CO₂ verschuift ook de aansprakelijkheid van bedrijven.

Veiligheid weegt voortaan even zwaar als emissiepreventie. Ondernemers worden nadrukkelijker gecontroleerd en aangesproken op hun verantwoordelijkheid binnen het Arbeidsomstandighedenbesluit.

De definities van natuurlijke koudemiddelen zijn hierbij gekoppeld aan bestaande normen en richtlijnen:

• Koolwaterstoffen conform NPR 7600:2020
  ‍
• Koolstofdioxide (CO₂ / R-744) conform NPR 7601:2020
  ‍
• Ammoniak (NH₃ / R-717) conform PGS 13:2021 versie 1.0

‍

2. Natuurlijke Koudemiddelen en de BRL 200

Voor het werken met natuurlijke koudemiddelen (NKM) onder de nieuwe BRL 100 versie 3.0 zijn specifieke aanvullende modules en persoonscertificaten (volgens BRL 200) vereist. De benodigde certificering hangt af van het type koudemiddel en het deelgebied waarin de onderneming werkzaam is:

• Koolwaterstoffen (zoals propaan R290): Voor werkzaamheden waarbij koolwaterstoffen betrokken zijn, moeten natuurlijke personen beschikken over Certificaat A1 (volledig) of Certificaat A2 (beperkt tot systemen met een kleine vulling).
  ‍
• Koolstofdioxide (CO₂ / R-744): Voor handelingen aan installaties met CO₂ is het specifieke Certificaat B vereist. Dit is een verplichte aanvulling voor ondernemingen die opereren in Deelgebied II.
  ‍
• Ammoniak (NH₃  / R-717): Voor werkzaamheden aan ammoniakinstallaties is het Certificaat C verplicht. Dit is noodzakelijk voor ondernemingen die gecertificeerd zijn voor Deelgebied III.

‍

3. Transitie en Tijdlijn

Hieronder vind je de belangrijkste deadlines met betrekking tot veranderingen in de nieuwe BRL 100. Voor bestaande certificaathouders geldt een overgangsperiode om de bedrijfsvoering aan te passen aan de nieuwe eisen:

• 26 maart 2026: Vanaf deze datum moet er een persoonscertificering (BRL 200) worden behaald op basis van scope en deelgebieden.
  ‍
• 31 augustus 2026: Vanaf deze datum moeten alle BRL 100-gecertificeerde bedrijven aan versie 3.0 voldoen.
  ‍
• Transitie-audit: Bestaande houders stappen over tijdens de eerstvolgende reguliere audit na augustus 2026.
  ‍
• 31 augustus 2028: Dit is de harde deadline. Elk certificaat gebaseerd op de oude BRL 100 versie 2.0 verliest dan zijn geldigheid.

‍

4. ZZP-constructies en lease: einde van het grijze gebied

De BRL 100 versie 3.0 verduidelijkt expliciet verantwoordelijkheden binnen bedrijven. In paragraaf 2.1.2 wordt vastgelegd dat een zzp’er die werkzaamheden uitvoert voor derden niet langer mag werken met alleen een persoonlijk BRL 200-certificaat. Een eigen bedrijfscertificaat (BRL 100) is voortaan verplicht.

Ook voor verhuur- en leasebedrijven is de regeling aangescherpt (paragraaf 2.1.1). Wanneer een verhuurder eigen personeel inzet voor certificaatplichtige werkzaamheden op locatie van de klant, is een volledige BRL 100-certificering vereist.

Deze aanscherping dwingt tot duidelijk overzicht in verantwoordelijkheid. Verantwoordelijkheden kunnen niet langer verschuiven of verdwijnen in administratieve constructies. Dit betekent dat je bij uitbesteding niet alleen het certificaat van de monteur controleert, maar ook de geldigheid van het bedrijfscertificaat in het Centraal Register Techniek (CRT).

‍
‍

5. Kwaliteitsmanagementsysteem (KMS)

Het KMS vormt het fundament van de certificering. De belangrijkste eisen zijn:

• Directieverantwoordelijkheid: De directie moet jaarlijks een directiebeoordeling uitvoeren en een beleidsverklaring opstellen waarin commitment aan emissiereductie en veiligheid centraal staat. De directiebeoordeling is nu ook verplicht voor bedrijven met minder dan 3 werknemers.
  ‍
• Interne Kwaliteitsbewaking: Bedrijven moeten minimaal één keer per jaar een interne audit uitvoeren om de naleving van procedures en de status van meetinstrumenten te controleren.
  ‍
• Gecertificeerd Personeel: De onderneming moet minimaal één persoon in dienst hebben met een geldig BRL 200 persoonscertificaat. Voor werk aan natuurlijke koudemiddelen zijn aanvullende modules verplicht. (Dit was al het geval in versie 2.0)

‍

6. De koudemiddelenbalans: administratie met duidelijke grenzen

Hoofdstuk 3 van de BRL 100 v3.0 bevat sterk aangescherpte administratieve eisen. De jaarlijkse F-gassenbalans moet uiterlijk 1 maart gereed zijn. De grootste impact zit echter in de verplichte registratie per circuit (paragraaf 3.2).

• Koudemiddelbalans: Elk type F-gas moet jaarlijks (vóór 1 maart) in een balans worden verantwoord, inclusief beginvoorraad, inkoop, verbruik en afvoer.
  ‍
• Logboeken: Voor elk zelfstandig circuit moet een logboek worden bijgehouden (digitaal of fysiek) met daarin alle handelingen, lekcontroles en de identiteit van de monteur.
  ‍
• Bewaarplicht: Alle registraties, werkbonnen en kalibratierapporten moeten minimaal vijf jaar worden bewaard.

‍

De verplichte balans bestaat uit:

• Beginvoorraad per 1 januari (zowel berekend als gewogen).
• Totale inkoop en terugwinning (onder andere bij retrofit, onderhoud en buitendienststelling).
• Totaal verbruik (nieuwbouw, lekkage) en doorverkoop.
• Afvoer voor vernietiging of regeneratie.

De eis om voorraad zowel berekend als gewogen vast te leggen, fungeert als controlemiddel. Afwijkingen vereisen een directe oorzaakanalyse. Hiermee wil de IL&T verliezen zichtbaar maken die voorheen in administraties verborgen bleven. Administratie is in dit geval geen formaliteit, maar een instrument om de technische integriteit van installaties te controleren.

Onder de BRL 100 versie 3.0 is aantoonbaarheid een essentieel item. Je bent dan ook verplicht  te beschikken over een actueel en gegenereerd overzicht van alle installaties die bij jou in beheer zijn. Dit overzicht bevat ten minste de registratiegegevens zoals bedoeld in paragraaf 3.2 Registraties, inclusief de gegevens van de betreffende eigenaar.

De registratiegegevens moeten zodanig worden vastgelegd en beheerd dat deze op verzoek altijd volledig, juist en tijdig kunnen worden getoond aan de Inspectie Leefomgeving & Transport (ILT)

‍

7. Audits en Externe Inspecties

De Certificerende Instelling (CI) voert periodiek (meestal elke 24 maanden) audits uit. Daarnaast kunnen er op willekeurige momenten externe inspecties vanuit de overheid (RWS & IL&T) plaatsvinden. Daarom is het belangrijk dat je administratie op elk moment in orde en aantoonbaar is. Is er sprake van een tekortkoming, dan zijn de volgende punten belangrijk:

• 24-uurs regel: Bij reparatie van een lek moet de hercontrole op effectiviteit minimaal 24 uur later plaatsvinden om thermische stabilisatie toe te staan.
  ‍
• Tekortkomingen: Er wordt onderscheid gemaakt tussen een gewone tekortkoming (administratief) en een ernstige tekortkoming (ET).
  ‍
• Sancties: ET's zoals werken zonder de juiste instrumenten of met ongecertificeerd personeel kunnen leiden tot directe schorsing of intrekking van het certificaat en melding bij de IL&T.

‍

8. Ernstige tekortkomingen: directe en snelle handhaving

De definitie van een Ernstige Tekortkoming (ET) in paragraaf 6.9.2 laat weinig ruimte voor interpretatie. Een ET heeft directe gevolgen voor milieu of veiligheid. De zwaarste tekortkoming is ET4: het inzetten van niet-gecertificeerd personeel voor certificaatplichtige werkzaamheden. De handhaving is aangescherpt:

• Een schorsing wegens ET4 moet binnen twee werkdagen worden gemeld in het CRT.
• De auditfrequentie en -intensiteit (paragraaf 6.5.2) zijn strikt gekoppeld aan de personeelsomvang van de onderneming.

“Als de onderneming niet-gecertificeerd personeel certificaatplichtige werkzaamheden heeft laten uitvoeren (ET4), dan dient het certificaat per direct te worden geschorst en moet een melding bij de IL&T worden gedaan.”

‍

9. Meetinstrumenten: technische nauwkeurigheid & kalibratie

BRL 100 v3.0 stelt duidelijke eisen aan meet- en hulpmiddelen (paragraaf 2.5.3 en 2.5.4). Het bezit van apparatuur is niet voldoende; de prestaties en controles zijn bepalend:

• Vacuümeters: moeten absolute druk < 270 Pa kunnen meten.
  ‍
• Afzuigunits: moeten een absolute druk < 0,3 bar bereiken.
  ‍
• Manometers: controle iedere 24 maanden tegen een referentiemeter.
  ‍
• Thermometers: jaarlijkse controle (bijvoorbeeld via de ijswatermethode).
  ‍
• Weegschalen: controle elke 12 maanden (ijkgewicht) of 24 maanden (kalibratie), waarbij de Metrologiewet leidend is bij handelsdoeleinden.

Wanneer meetinstrumenten niet aantoonbaar voldoen (bijvoorbeeld een lekdetector zonder controle met monsterflesje of een vacuümpomp die de 270 Pa niet haalt) is de werkregistratie niet geldig. In audits telt dan niet wat je denkt te meten, maar wat je aantoonbaar kunt onderbouwen.

Belangrijke wijziging: Voor lekdetectie bij F-gassen wordt een gevoeligheid van 5 ppm tijdens de controle gelijkgesteld aan de wettelijke eis van 5 gram per jaar.

‍

10. Context en Veiligheid

De noodzaak voor deze extra modules komt voort uit de uitbreiding van de certificeringsscope in de nieuwe F-gassenverordening (2024/573), die nu ook natuurlijke koudemiddelen omvat. Deze stoffen brengen andere risico's met zich mee dan traditionele F-gassen:

• Brandbaarheid: Koolwaterstoffen zijn zeer brandbaar, wat vaak extra kennis van ATEX-richtlijnen en explosieveiligheid vereist.
  ‍
• Hoge druk: CO₂ werkt onder extreem hoge druk (tot wel 120 bar), wat specifieke technische vaardigheden vereist voor het vullen en vacumeren.
  ‍
• Toxiciteit: Ammoniak is giftig en corrosief, waardoor strikte naleving van de PGS 13-richtlijnen essentieel is.

Ondernemingen moeten bij hun certificeringsaanvraag aantonen dat zij voor de betreffende deelgebieden (II of III) voldoende personeel in dienst hebben met deze specifieke aanvullende persoonscertificaten.

‍

11. Uitzonderingen & vrijstellingen

Ben je in het bezig van een F-gas categorie 1 certificaat en in CRT geregistreerd VVAKK-B1 of B2-certificaat? Dan krijg je een vrijstelling voor het praktische onderdeel van een hercertificering. Belangrijk is dat je in dat geval kunt bewijzen dat je over de vaardigheden en kennis beschikt die in lijn zijn met de nieuwe richtlijnen.

Om dit te controleren wordt er een module toegevoegd in het theorie-examen, waarin praktische vaardigheden worden getoetst aan de hand van theoretische vragen. Hoe dit er precies uit gaat zien, wordt in de komende maanden verder uitgewerkt.

Over vrijstellingen voor personen met andere combinaties van oude certificaten is nog tot op heden nog geen uitspraak gedaan. Zodra dit bekend is, houden we je op de hoogte.

‍

Conclusie: transparantie en veiligheid als nieuwe standaard

BRL 100 versie 3.0 markeert de overgang van een sector die vooral milieuschade wil beperken naar een sector die functioneert op basis van integrale veiligheid, transparantie en aantoonbaarheid. De administratieve lasten nemen toe, maar fungeren tegelijk als bescherming voor bedrijven die hun processen op orde hebben.

De nieuwe eisen zijn geen rem op vakmanschap, maar maken het juist zichtbaar. In een sector waar kritisch wordt gekeken naar koudemiddelen, installaties en veiligheid, is certificering geen formaliteit meer, maar een randvoorwaarde voor bestaansrecht.

Ben je benieuwd wat naar de impact van de nieuwe BRL 100 op jouw bedrijf en specifieke situatie? Neem vrijblijvend contact op met een van onze experts. We helpen je graag verder met advies op maat.

‍